فرهنگ و هنر ، بابک احمدي- طرح اکران فيلمهاى فرهنگى مدتى است که ازسوى خانه سينما پيگيرى مىشود. طرحى که قرار است مجال را براى نمايش عمومى آثار موردپسند مخاطب خاص فراهم آورد. اين طرح پيش از هرگونه اظهارنظر که لازمه آن اجرايى شدن است؛ بايد به عنوان زنگ خطرى براى مسئولان سياستگذارى سينمايى وزارت ارشاد اسلامى محسوب شود، گرچه که تا به حال ازاين جملات در مطبوعات کشور به وفور يادداشت يا به صورت مستقيم ازسوى تمامى کارشناسان و اهالى هنر کشور عنوان شده است اما متاسفانه گوش شنوايى براى رسيدگى نيافته، درمقابل تا چشم کار مىکند آثارى بر پرده سينماها به نمايش درآمده که فقط و فقط غم گيشه را دغدغه اصلى خود داشتهاند(که البته بروز چنين جريانى خود معلول علتى است که رسيدگى و آسيبشناسى آن مجال خود را طلب مىکند)، امروز اما با پيگيرى هاى خانه سينما و شوراى صنفى نمايش راهى براى ديده شدن فيلمهايى فراهم آمده که گاه تنها يک مرتبه و در اوقات جشنواره فيلم فجر مىتوان به ديدن آن نشست و در اين وانفساى هر فيلمى که بيشتر بخنداند فيلم بهترى است! طرحى قابل تقدير اما نيازمند حمايت ازسوى وزارت فرهنگ و ارشاد در افتاده است؛ وزارتخانهاى که به تازگى شاهد تغيير و تحول در معاونت سينمايى بوده و طبق تجربه بايد شاهد بروز نگاهى جديد در آن باشيم و به انتظار بنشينيم بلکه توفان تغييرات سريعتر پايان بگيرد بلکه گوش شنوايى براى رسيدگى به نمايش آثار جدى سينماى ايران يافت شود. در همين رابطه تعدادى از کارگردانان و تهيهکنندگان سينماى کشور نظر خود را در رابطه با طرح نمايش فيلمهاى فرهنگى با ما درميان گذاشتهاند که درپى مىآيد.
اگر حمايت ارشاد نباشد، طرح منتفى است
حسين فرحبخش؛ تهيهکننده سينما با اين اعتقاد که، نمايش اين فيلمها درصورتى مفيد خواهد بود که واقعا فرهنگى باشند نه آثارى باشند که به دليل مشکلات ضدفرهنگى از پرده سينماها دور ماندهاند، اضافه کرد: اين طرح براى ديده شدن فيلمهاى کارگردانان اول و دوم راه بسيار خوبى است به شرط اينکه حمايتهايى هم صورت بگيرد به عنوان نمونه صدا و سيما تبليغات زمان و محل نمايش اين آثار را بدون دريافت وجه برعهده بگيرد تا اين فيلمها مخاطبان خود را پيدا کنند همچنين به حمايت وزارت ارشاد نياز است تا اين طرح به سرانجام برسد البته حمايت دولت در چنين زمينههايى تنها مختص به ايران نيست. 15 سال پيش از اين که براى ساخت فيلمى به فرانسه سفر کرده بوديم در گفتوگو با يک سينمادار که فيلمهاى فرهنگى را اکران مىکرد متوجه شديم که دولت فرانسه نيز براى به نمايش درآمدن چنين آثارى از سينماها حمايت مىکند. متاسفانه در وزارت ارشاد که هنوز عزم جدى براى اجرايى شدن اين طرح مشاهده نشده است و بدون حمايت اين وزارتخانه اجرايى شدن طرح اکران فيلمهاى فرهنگى غيرعملى خواهد بود.
اين تهيهکننده سينما در انتها مىافزايد: با نامگذارى فيلمها به فرهنگى و غيرفرهنگى مخالفم به اين دليل که همه دستاندرکاران اين حرفه به نوعى به انجام کار فرهنگى اشتغال دارند؛ بهتر است بگوييم اينها آثارى هستند که مخاطب خاص دارند و همه اقشار جامعه به جاى ، ديدن چنين آثارى تمايل نشان نمىدهند نه اينکه بگوييم فيلمهاى فرهنگى بگوييم فيلمهاى داراى مخاطب خاص.
طرحى براى آشتى مخاطب با سينما
شهرام مکري، کارگردان سينما که نزديک به يک سال از ساخت نخستين اثر بلند سينمايىاش مىگذرد اميدوار است اين طرح مجالى براى به نمايش درآمدن فيلم «اشکان، انگشتر متبرک و چند داستان ديگر» فراهم آورد و مىافزايد: فکر مىکنم اين طرح، طرح خوبى است و شرايط را براى فيلمهايى که از اکران دور ماندهاند، فراهم مىکند، بايد از هر فرصتى براى نمايش دادن چنين آثارى استفاده کرد.
کارگردان طوفان سنجاقک اضافه مى کند: اين ديدگاه که معتقد است بايد همين مخاطب محدود را به هر شکل حفظ کرد درنهايت کار را به توليد آثارى مىرساند که ازنظر مضمونى دچار تکرار مىشود و موجب دورى مخاطب از سينما مىگردد، با بهرهبردارى از چنين طرحهايى مىتوان تعداد زيادى از مخاطبانى را که با سالنهاى نمايش قهر کردهاند با سينما آشتى داد.
سالنها ژانر خود را از دست دادهاند
سيروس تسليمي، توزيعکننده و تهيهکننده سينما با ذکر کم بودن زمان نمايش فيلمهاى فرهنگى گفت: تعداد نمايشهاى درنظر گرفته شده در شش سالن سينما به عبارتى مىشود هر نه هفته نمايش يک سينما که باتوجه به اکران محدود، حتى اگر خيلى اقتصادى عمل شود پاسخگوى هزينهها نخواهد بود. در گذشته و تحت عناوين مختلف طرحهاى مشابهى اجرا شد اما به دلايل گوناگون اين طرحها با شکست مواجه شدند؛ يکى از اين دلايل عدم وجود فرصت کافى براى تبليغات نمايش آثار فرهنگى بود که درحال حاضر همچنان سينماى ايران با اين معضل دست به گريبان است، پس درنتيجه فيلم به خوبى براى مخاطب معرفى نمىشود.
تسليمى ضمن استقبال از اين طرح، اشکالى را نيز برشمرد و افزود: ايراد کار در اينجاست که شکست اين طرح به نوعى شکست ساخته شدن آثار فرهنگى را به همراه خواهد داشت و مىتواند چرايى توليد چنين آثارى را با مخاطره مواجه کند. دوستان خانه سينما در اجراى اين طرح قطعا حسن نيت داشته و دارند، اما خيلى بعيد به نظر مىرسد که اين طرح با هزينههاى پخش و سالن موفق باشد.
اين توزيعکننده سينما در توضيح مسئله پخش چنين آثارى گفت: آثار فرهنگى با مخاطب خاص براى نمايش در شش سالن سينما به سختى پخشکننده پيدا مىکنند، تعداد اندکى هم که به پخش اين آثار اقدام کنند، بىنتيجه خواهند ماند، بهترين راهکار اين است که کليه اين آثار که قبلا مشخص مىشوند به يک پخشکننده معين واگذار شود. البته اين را هم نبايد ازنظر دور داشت که اين پخشکننده مقرر شده قطعا بايد از بودجه حمايتى برخوردار باشد و اين عامل موجب تداوم اکران شده و در تداوم اکران است که اين سينماها موفق به جذب مخاطب خود مىشوند. در گذشته مخاطبان مىدانستند به عنوان مثال فيلمهاى خارجى برجسته را در کدام سينماها مىتوان ديد، يا فيلمهاى ايرانى در چه سالنهايى نمايش داده مىشوند به قولى هر سينما ژانر خودش را داشت و تکليف مخاطب روشن بود، متاسفانه سينماهاى امروز بىهويت و بدون ژانر شدهاند و درنتيجه مخاطب سردرگم است.
فيلم ديدن جلوى کامپيوتر به جاى سينما
مهرشاد کارخاني، کارگردان سينما معتقد است: تعداد سينماهايى که براى نمايش فيلمهاى فرهنگى داخلى درنظر گرفته شده باتوجه به رشد جمعيت و افزايش تعداد مخاطبان و علاقهمندان سينما نسبت به گذشته بسيار کم است و درصورت عدم حمايت ازسوى معاونت سينمايى وزارت ارشاد بيشتر به شوخى شباهت پيدا خواهد کرد.
کارگردان فيلم ريسمان باز مىافزايد: درحال حاضر و به دليل نمايش آثار نازل، سطح سليقه مخاطبان سينما نيز افت پيدا کرده است، که البته چنين طرحهايى در بالا رفتن انتظار مخاطب تاثيرگذار است در گذشته سينماهاى کشور فيلم هاى با کيفيت خارجى را به نمايش مىگذاشتند (اتفاقى چهل سال پيش مىافتاد و با استقبال زيادى روبهرو مىشد) که اگر ادامه پيدا مى کردامروز با اين معضل مواجه نبوديم.
2 نامه به ارشاد فرستادهايم که بىپاسخ مانده
مهدى کرمپور رئيس شوراى صنفى نمايش در رابطه با ارائه طرح کمک وزارت ارشاد و واکنش اهالى سينما معتقد است: خانه سينما به عنوان يک نهاد صنفى تنها مىتواند با ارائه پيشنهادات محملى را فراهم آورد تا فيلمهايى که به دليل وجود شرايط گوناگون به نمايش درنيامدهاند سرانجام رنگ پرده سينما را به خود ببينند، تمام تلاش خود را مىکنيم تا اين آثار اکران مناسبى داشته باشد به همين منظور بهترين سينماهاى ايران را براى اين طرح درنظر گرفتهايم (آزادى «شهر هفتم» فلسطين 3، زندگى 5، فرهنگ 2، اريکه ايرانيان 4، پرديس ملت 4)
اولين دور اکران فيلمهاى فرهنگى از 29 مهرماه آغاز مىشود که طى آن فيلمهاى حيران (شاليزه عارفپور)، صداها (فرزاد موتمن)، خانه روشن (وحيد موسائيان) و استشهادى براى خدا (عليرضا اميني) به نمايش درخواهند آمد. همچنين اين طرح مورد استقبال اهالى سينما نيز واقع شده است. کرمپور مىافزايد: همه بايد با کمک و تلاش موجبات اجرايى شدن و سرانجام رسيدن اين طرح را فراهم آوريم در همين راستا نيازمند حمايت مادى معاونت سينمايى هستيم که درخواست خود را طى دو نامه با آنها در ميان گذاشتهايم اما متاسفانه تاکنون به به برنامههاى خانه سينما پاسخى ندادهاند.