فرهنگ و هنر، بابک احمدي- طى سه دهه سپرى شده از انقلاب در ايران، هنرمندان همواره در بخش هاى گوناگون نيازهاى به حق خود را به اشکال گوناگون مطرح کرده اند، نيازهايى که به جهت ارتباط گاه مستمر با کانون هاى فرهنگى و هنرمندان ديگر نقاط جهان ازجمله برخى کشورهاى همسايه شايد تاحدودى ابتدايى به نظر برسند. به عنوان مثال برخوردارى از امکان اداره امور جارى فرهنگى توسط اهالى متخصص و شناخته شده براى جامعه فرهنگى در کشور، يا برخوردارى از فضاى کافى و ابزار و امکانات تکنولوژيکى پيشرفته براى توليد اثر و سپس حمايت دولت از خالق اثر، صيانت از حقوق مادى و معنوى توليدات يا انديشيدن به راهکارهايى براى آسودگى خاطر هنرمند از رويدادهاى ناگزير و پيش بينى نشده زندگى درقالب بيمه و...
اما متاسفانه در بيشتر موارد؛اين هنرمندان هستند که بسيارى از بار مسئوليت را بر دوش خود تحمل کردهاند. مسئوليتى که به موجب قانون رسيدگى به آن برعهده وزارتخانهاى مشخص نهاده شده است.
البته شايد يکى از دلايل مسکوت ماندن رسيدگى به خواسته هاى جامعه فرهنگى و هنرى ايران گذشته از کم کارى هاى مسئولان مرتبط، خود جامعه هنرى بوده باشد که نيازهايش را غيرمتمرکز و جسته گريخته، نه نظام مند و قابل پيگيرى مطرح مى کرد.
خوشبختانه طى يک سال اخير اصناف گوناگون سينمايى کشور موفق به جمع بندى کليه نيازهاى خود شده و برخلاف شيوه مرسوم در کشور؛ اين بار نه تنها طرح جامعى از مطالبات خود به دست مى دهد، بلکه براى محقق شدن اين خواست ها؛ راهکارهاى عملى نيز ارائه مى کند. راهکارهايى که حاصل ساليان متمادى تجربه و فعاليت عملى طراحان اين نظام جامع مى باشد.امروز اين قشر مطالبات جامع، قانونى و متمرکز خود را پيگيرى مى کند و اين مى تواند سرآغاز و شيوهاى الهام بخش براى ديگر حوزه هاى فرهنگى کشور باشد تا يکپارچه خواسته هاى به حق خود را از مسئولان مرتبط با حوزه فعاليت خود خواستار شوند.
با معاون اجرايى خانه سينما به بهانه نشست مشترک مديرعامل خانه سينما، رييس کانون کارگردانان و جمعى از اعضاى هيات مديره خانه سينما با سيدمحمد حسيني؛ نامزد احراز پست وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي؛ گفتگو کرده ايم که طى آن سيدمحسن هاشمى به تشريح محورهاى لايحه جامع نظام سينمايى و حمايت از حقوق مادى و معنوى آثار سينمايى مى پردازد.
طرح موارد مورد اشاره اين لايحه در اين زمان چه ضرورتى دارد؟
ما در اين مرحله وظيفه داشتيم که مطالبات جامعه اصناف سينمايى را مطرح کنيم. لايحه جامعى است که تحت عنوان قانون نظام سينمايى و حمايت از حقوق مادى و معنوى آثار سينمايى در بهمنماه گذشته ابتدا به مجلس و سپس به رئيسجمهور ارائه داديم. مدتى بعد و درپى تقاضاهاى دفاتر نامزدهاى دهمين دوره رياست جمهورى در هفدهم فروردينماه سالجارى خواستههاى خود را در قالب هفت سوال با کاند يداهاى رياستجمهورى درميان گذاشتيم که بنا به آنچه پيشتر گفته شد مطالبات جديدى هم نبود که البته به جز آقاى کروبى هيچيک از کانديداها جواب روشنى به اين هفت سوال ندادند.
در نشست اخير مجدد همين مطالبات مطرح شدند.
اين نشست چه ميزان به محقق شدن موارد مطرح شده و خواستهاى اهالى سينما درصورت وزارت آقاى حسينى کمک مى کند؟
اين بستگى به ايشان دارد که تا چه ميزان به باورهاى ما نزديک باشند و تا چه اندازه اراده کنند که موانع را از پيشرو بردارند.
اصناف گوناگون سينمايى مکرر خواستهاى خود را به شکلهاى گوناگون با مسئولان امر درميان گذاشته بودند و تقريبا هر مدير جديدى که در اين حوزه قدم مىگذاشت با اين مطالبات آشنا بود.
درست است اما مسئلهاى که در گذشته وجود داشت اين بود که هنرمندان خواستهها و نيازهاى خود را به صورت پراکنده و غيرمتمرکز مطرح مىکردند، اما از اين به بعد مطالبات؛ دستهبندى و سازمان يافته شده است که در مجموعهاى شامل يکصد و بيست و نه بند و دو ضميمه مجلد شده تا هرکس با هر سليقهاى به پست وزارت ارشاد تکيه زد پاسخگوى اين خواستهها باشد.
آيا جامعه سينمايى کشور در تنظيم اين لايحه همکارى داشتهاند؟
شروع نگارش اين لايحه پس از آن انجام گرفت که سينماگران طى ديدار با رئيسجمهور در مهرماه سال گذشته متعهد شدند تا افق سينما را خود ترسيم کنند، براين اساس با مطالعه آسيبهاى موجود در سالهاى گذشته و بهرهگيرى از سازمانهاى مشابه نظير (نظام پزشکي، نظام مهندسى و IT) پيشنويسى تهيه و براى نظرخواهى موثران سينما شامل 24 نفر از سينماگران ارائه شد. پيشنهادها جمعآورى و پس از ويرايش دوم؛ تنظيم شد. ويرايش دوم به ده صنف بيشتر مرتبط ارائه و پس از جمعآورى نقطهنظرات صنوف ويرايش سوم آن به انجام رسيد که در هيئتى مرکب از آقايان رئيسيان، محمدمهدى دادگو، ابراهيم مختارى و آقاى عسگرپور مجددا بررسى و ويرايش چهارم که منتشر شده؛ به هيئت مديره تحويل و پس از تصويب در بيست و يک بهمنماه به رياست جمهورى و کميسيون فرهنگى مجلس ارائه شد.
يکى از درخواستهاى شما موضوع تامين بيمه بيکارى سينماگران بوده است، تا به حال چه پيگيرىهايى از جانب شما صورت گرفته و احيانا چه نتيجهاى حاصل شده است؟
متاسفانه بهرغم اينکه بيمه بيکارى هنرمندان و حتى سينماگران از احکام تکليفى وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى در برنامه چهارم توسعه اقتصادي، فرهنگي، اجتماعى بوده، هيچگونه اقدام سودمندى صورت نگرفته است.
خانه سينما موضوع را در دىماه طى طرحى براى راهاندازى صندوق بيمه بيکارى به رئيسجمهور ارائه کرد و خواستار آن شد که براى تامين اجتماعى سينماگران که هر دو سال يکبار آن هم به مدت پنج ماه مىتواند اشتغال داشته باشد، سرمايهاى به مبلغ چهار ميليارد تومان دراختيار خانه سينما قرار دهد. رئيسجمهور موضوع را به سه وزير کار و امور اجتماعي، رفاه و تامين اجتماعى و فرهنگ و ارشاد اسلامى ارجاع داد که پس از گذشت هشت ماه به جز وزارت امور اجتماعى که نظريه تاسيس صندوق توسط خانه سينما را تائيد کرده است هيچگونه اقدام موثر ديگرى رخ نداد. اين درحالى است که در سال امکان توليد 70 فيلم سينمايى ميسر است و اعضاى جامعه اصناف سينمايى که بيش از 4500 نفر مىباشند به طور متوسط هر دو سال شش ماه مشغول کار هستند.
بحث حذف و اصلاح ساختارى برخى از مراکز مانند بنياد سينمايى فارابى و مرکز گسترش سينماى مستند و تجربى به چه دليل عنوان شده است؟
به طور کلى سازمانها يک دوران تولد، بلوغ و پيرى دارند. آدميان هرازگاهى باتوجه به نيازها و ظرفيتهاى معاصر به انحلال سازمانها يا بازطراحى آنها اقدام مىکنند. پس خود سازمانها به عنوان هدف اهميتى ندارند. زمانى که بنياد سينمايى فارابى شکل گرفت بنا بود نقش حامى و تهيهکنندگى سينماى ايران را به عهده بگيرد، حتى يکى از معماران آن جناب آقاى سيدمحمد بهشتى گفته بود به اميد روزى که سينماى ايران به فارابى نيازى نداشته باشد.
مجموعه فعاليتهاى فارابى در حوزه تامين مواد اوليه تجهيزات سنگين، حرکتى و دوربين و همچنين دراختيار نهادن خودروهاى کمپينگ فيلمسازى هنوز هم موردنياز و ضرورى است اما نحوه اعطاى تسهيلات، مشارکت در ساخت و... با بدنه سنگين 238 نفرى به نيازهاى امروز پاسخگو نيست. تجربه مفيد ديگر کشورها که برخلاف ايالات متحده آمريکا از حوزه فرهنگ حمايت مىکنند و آنان را به بازار نمىسپارند به اين صورت است که به جاى راهاندازى بنيادى عريض و طويل که تنها موجب لابىهاى پنهان و اعمال سلايق غيرقانونى و غيرضابطه مند بر سينماگران مىشوند، مجموعهاى از آئيننامههاى حمايتى را براساس فيلمنامه، سوابق مولفان، بازيگران و ساير عوامل توليد بررسى و در چارچوب حمايت از توليد؛ تقاضاى خود را به صندوق حمايت از توليد، نشر و نمايش آثار سينمايى ارائه مىکنند. اين صندوق داراى کميتههاى چهارگانهاى در حوزه توليد فيلم سينمايي، فيلم مستند، فيلم کوتاه و حمايت از پژوهشهاى سينمايى است و افراد عضو اين کميسيونها از صاحبنظران سينمايى و هنرمندان مىباشند. تقاضاها با آئيننامههاى حمايت از توليد، نشر و نمايش مطابقت داده و ميزان حمايت اعلام مىشود. اين آئين نامهها نه بر مبناى سليقه مديران که برآيند جمعى سينماگران و از پيش اعلام شده است. براين اساس ساز و کارهاى فعلى بنياد فارابي، انجمن سينماگران جوان و مرکز گسترش سينماى مستند و تجربى در اين صندوق تسهيل مىشوند.
تا چه ميزان به عملى شدن خواستههاى مطرح شده در اين لايحه توسط وزير آينده اميدوار هستيد و درصورت اجرايى شدن چه آيندهاى براى سينماى ايران متصوريد؟
تمامى موارد طرح شده در اين لايحه آرمانهاى جامعه سينمايى کشور است و ما موظف هستيم تا رسيدن به نتيجه تلاش کنيم. الزاما هم قرار نيست يکشبه به مطالبات خود برسيم بخصوص اگر وزير ارشاد قصد در اغناى يک اقليت بىهنر مدعى در امر سينما را داشته باشد؛ درصورت به اجرا درآمدن اين موارد مىتوانيم شاهد شکوفايى در هنر صنعت سينماى کشور باشيم.